Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Home

:

Tin tức - bài viết: Văn hóa ẩm thực truyền thống của người Mạ ở Đồng Nai

Title

Văn hóa ẩm thực truyền thống của người Mạ ở Đồng Nai

Loại tin

Văn hóa - Thể thao

Loại tin:ID

23

Đoạn tin ngắn

Người Mạ là một trong 04 dân tộc tại chỗ ở Đồng Nai, dân số hiện nay là 2460 người đang sinh sống trên địa bàn tỉnh. Người Mạ sinh sống tập trung và thể hiện tính cộng đồng rõ nét ở hai huyện Tân Phú và huyện Định Quán.

Nội dung

                   

        Người Mạ là một trong 04 dân tộc tại chỗ ở Đồng Nai, dân số hiện nay là 2460 người đang sinh sống trên địa bàn tỉnh. Người Mạ sinh sống tập trung và thể hiện tính cộng đồng rõ nét ở hai huyện Tân Phú  và huyện Định Quán. 

        Người Mạ có tính thống nhất tộc người khá rõ nét về mặt tâm lý xã hội, và từng có một nền văn minh phát triển khá cao so với một số dân tộc khác ở vùng Nam Tây Nguyên. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, xưa kia đã từng tồn tại một tiểu vương quốc Mạ ở khu vực Đồng Nai thượng, Nam Lâm Đồng (!). Về ngôn ngữ người Mạ thuộc ngữ hệ Môn – Khmer, dòng Nam Á. Trước kia, người Mạ chỉ có tiếng nói chưa có chữ viết riêng của dân tộc mình, chữ viết ngày nay của người Mạ là do trước đây một số giáo sĩ người Pháp đã nghiên cứu giọng nói của người Mạ rồi phiên âm sang tiếng La Tinh để phục vụ cho việc truyền đạo. 

Cùng với lịch sử hình thành và phát triển tộc người, người Mạ ở Đồng Nai đã tạo ra cho mình một nền văn hóa truyền thống rất phong phú và đa dạng. Một trong những yếu tố góp phần làm nên sự đa dạng trong văn hóa của người Mạ đó là văn hóa ẩm thực. 

     Từ xa xưa, người Mạ đã biết trồng nhiều các loại cây lương thực như lúa, mỳ, bắp, khoai … săn thú và hái lượm để tạo ra nguồn lương thực thực phẩm nuôi sống con người và cộng đồng. Trước mỗi bữa ăn, người phụ nữ Mạ ra chòi lúa (kho lúa) của gia đình lấy lúa cho vào cối để giã sau đó sàng bỏ đi phần trấu lấy gạo nấu thành cơm.  Trước kia, người Mạ chế biến thức ăn rất đơn giản, chủ yếu là các loại nấm, rau nhíp, mây rừng,… được luộc chín, lấy nước luộc rau pha một ít muối ớt làm nước chấm, còn lại dùng để làm canh. Ở những thời kỳ muối ăn còn khan hiếm người Mạ phải sử dụng cây lồ ô đốt lên, lấy tro ăn thay muối. Đối với các loại cá, tôm, cua hay thịt động vật người Mạ thường nướng chín để ăn chứ ít khi nấu. Những bữa ăn thịnh soạn khi trong gia đình có khách, người Mạ thường hay nấu món canh bồi.

Trong các ngày lễ hội hay khi trong gia đình có đám cưới, đám tang  người Mạ thường nấu cơm gạo nếp, làm bánh dày để ăn với thịt nướng và uống với rượu cần. 

     Rượu cần được chế biến từ gạo nếp là một trong những thức uống khá nổi tiếng của người Mạ thường được sử dụng trong những ngày lễ tết của cộng đồng. Để chế biến rượu cần, họ sử dụng gạo nếp nấu thành cơm rồi ủ với một số loại lá, thân, rễ cây rừng cho lên men. Rượu được ủ vào ché sau đó để vào góc bếp hoặc nơi kín đáo trong nhà. Trong ché rượu cần, lớp dưới cùng là trấu, rồi đến cơm gạo nếp, phía trên là các loại lá, thân, rễ cây rừng và thêm một lớp trấu. Thời gian ủ rượu từ 1 đến 2 tháng là được. Khi uống, người Mạ dùng lá cây ép xuống cho bã rượu được giữ chặt, sau đó đổ nước suối vào ché rượu để uống. Ống hút rượu thường được làm bằng thân cây lồ ô hoặc cây trúc. 

         Trong các món ăn truyền thống của người Mạ còn có món cơm lam. Đây là món ăn độc đáo, thường nấu mang theo để ăn khi đi rừng hoặc đi xa. Để làm món cơm lam người Mạ vào rừng chặt những thân cây lồ ô hoặc cây nứa to bằng cổ tay người lớn, cắt thành những ống dài khoảng 40 - 50cm; gạo nếp sau khi vo qua nước sẽ được đổ đầy vào ống lồ ô, sau đó đem những ống đó nướng trên lửa than cho đến khi gạo trong ống chín thành cơm. Cơm lam thường được ăn với thịt rừng nướng hoặc muối đậu phộng. Đây là món ăn rất được ưa thích không những của người Mạ mà mà còn nhiều dân tộc thiểu số khác.

amthuc-nguoima.jpg

(ẩm thực truyền thống của người Mạ)

     Với những chính sách quan tâm đầu tư của Đảng và Nhà nước, trong những thập niên gần đây đời sống vật chất và tinh thần của người Mạ cũng đã có nhiều thay đổi. Trong văn hóa ẩm thực truyền thống của người Mạ cũng từng bước thay đổi do sự giao lưu và tiếp biến văn hóa với các dân tộc anh em khác trong quá trình cộng cộng cư xen kẻ với nhau. Cách chế biến thức ăn hàng ngày của người Mạ cũng đa dạng hơn xưa, các loại thực phẩm như: rau, củ, thịt, cá, tôm, cua… người Mạ cũng chế biến thật kỹ lưỡng và dùng nồi nấu chín, họ biết nấu thêm nhiều món canh, các món rau xào, biết kho cá, thịt... như người Kinh, người Hoa tạo cho chất lượng của mỗi bữa ăn trong gia đình được đầy đủ và thịnh soạn hơn. Trong chế biến thức ăn, người Mạ cũng biết dùng các loại gia vị, phụ gia như: bột ngọt, bột nêm, dầu ăn, đường, nước mắm…để làm cho thức ăn được ngon hơn chứ không đơn giản chỉ là muối, ớt như trước.  Ngoài làm rượu cần thủ công, người Mạ cũng đã quen dùng các loại rượu, bia, nước ngọt được sản xuất công nghiệp mua từ các đại lý bán buôn, bán lẻ trên thị trường như các dân tộc anh em khác.

Cũng như nhiều dân tộc anh em khác đang sinh sống trên địa bàn tỉnh, do nhiều lý do khách quan và chủ quan khác nhau nên văn hóa truyền thống của người Mạ đã và đang mai một dần. Do vậy, việc chú trọng bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của người Mạ nói chung và văn hóa ẩm thực nói riêng trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết, đòi hỏi chúng ta phải biết trân trọng, bảo vệ  và gìn giữ cho các thế hệ mai sau./.

Nguyễn Thị Dung

​​

Hình minh họa

Tin nổi bật

Yes
Approval Status Approved
 

Attachments

Created at 4/17/2015 8:30 AM by DONGNAI\tuyentv
Last modified at 4/17/2015 4:00 PM by DONGNAI\tuyentv